Bijgewerkt op 14 mei 2026. Op 7 mei 2026 is een akkoord bereikt over aanpassingen aan de EU AI Act. De transparantieplicht voor chatbots per 2 augustus 2026 is ongewijzigd. Chatbots die als hoog-risico worden geclassificeerd vallen onder de deadline van 2 december 2027.

AI Act en transparantie bij chatbots

Steeds meer organisaties zetten AI-gestuurde chatbots in om klantvragen te beantwoorden. Denk aan bots die met klanten chatten op je website of automatisch gesprekken voeren. Vaak krijgen klanten daarbij niet duidelijk te horen dat ze met een AI praten, laat staan wat het systeem met hun input doet. Dat is precies waar de AI Act ingrijpt.

Wat vraagt deze wetswijziging van organisaties die deze tools inzetten? Wat valt onder beperkt risico AI en waarom moet je nu al nadenken over transparantie, ook al tikt de wet nog niet officieel?

Wat is een chatbot volgens de EU AI Act?

De EU AI Act omschrijft AI-systemen als software die resultaten kan voortbrengen. Denk daarbij aan voorspellingen, adviezen of beslissingen die effect kunnen hebben op fysieke of digitale omgevingen. Jouw chatbot valt onder die definitie zodra het systeem gebruikersinvoer interpreteert en reacties formuleert met technieken als machine learning, natuurlijke taalverwerking of generatieve AI-modellen.

In eerdere edities hebben we de risicocategorieën kort benoemd. Wegens het specifieke topic van deze week lichten we het beperkt risico nog eens kort toe. Chatbots, voicebots en soortgelijke toepassingen vallen volgens de AI Act onder beperkt risico AI. Dat betekent dat het gebruik niet verboden is en je niet hoeft te voldoen aan de zware eisen die gelden voor hoog-risico zoals AI zoals bij kwaliteitsmonitoring.

Daarentegen gelden er wel verplichtingen, met name op het gebied van transparantie. De meeste chatbots worden ingedeeld als AI met beperkt risico. Dat betekent dat er vooral transparantieverplichtingen gelden, zonder dat je een zwaar traject van uitgebreide goedkeuringsprocedures hoeft te doorlopen.

Je chatbot kan als hoog risico worden aangemerkt wanneer deze invloed heeft op beslissingen over:

  • Kredietverlening of acceptatie voor verzekeringen;

  • Werk, werving of personeelsaansturing;

  • Toegang tot essentiële voorzieningen of diensten;

  • Taken binnen rechtshandhaving.

Generatieve chatbots die werken met grote taalmodellen krijgen sinds augustus 2025 te maken met extra verplichtingen, zoals het vastleggen van informatie over trainingsdata en het borgen van auteursrechtelijke naleving.

Voor chatbots die als hoog-risico worden geclassificeerd gelden zwaardere verplichtingen met een latere deadline: 2 december 2027 voor standalone systemen en 2 augustus 2028 voor chatbots geïntegreerd in producten.

Wat moet je nu al regelen?

Wacht niet tot de zomer met het aanpassen van je klantcontactomgeving. De transparantieverplichting geldt per 2 augustus 2026. Pas je systemen aan vóór die datum. Deze transparantieverplichting lijkt simpel, maar raakt meerdere onderdelen van je proces. Van de interface van je chatbot tot je voice scripts en je interne instructies.

Je kunt nu al starten met de volgende acties:

  • Controleer of je huidige chatbot duidelijk communiceert dat het om een AI-systeem gaat. Bijvoorbeeld met een korte tekst zoals: “Ik ben een digitale assistent. Heb je liever contact met een medewerker? Laat het me weten!”;

  • Pas je voice scripts aan bij automatische spraakherkenning, zodat het voor de beller helder is dat er geen menselijke medewerker aan de lijn zit;

  • Evalueer of je op cruciale momenten (zoals bij klachten of gevoelige vragen) altijd een menselijke fallback aanbiedt;

  • Leg vast welke afdeling binnen jouw organisatie verantwoordelijk is voor deze transparantie.

Waarom nu beginnen?

De verplichtingen voor beperkt risico AI zijn relatief licht, maar niet vrijblijvend. De transparantie-eis is wettelijk verankerd in Artikel 50 van de AI Act en wordt gehandhaafd zodra de wet van kracht is. De transparantieplicht treedt in werking per 2 augustus 2026.

Zorg dat je systemen en processen op tijd aangepast zijn, zodat je op dag één voldoet. Bovendien: duidelijke communicatie over AI helpt ook om klantverwachtingen te managen en vertrouwen te versterken.

Conclusie

Kijk vandaag nog naar wat jouw chatbots precies doen. Ondersteunen ze alleen het klantcontact? Zorg dan dat duidelijk is dat klanten met AI praten en dat ze kunnen doorschakelen naar een medewerker.

Gaan ze een stap verder en beïnvloeden ze beslissingen? Dan moet je toetsen of zwaardere eisen gelden. Breng je toepassingen in kaart, regel je transparantie en leg verantwoordelijkheden vast. Zo ben je voorbereid voordat de handhaving echt begint.

In het volgende en laatste deel van deze reeks kijken we vooruit: wat moet je in zijn totaliteit regelen om straks compliant te zijn? Benieuwd naar de complete Act? Hier kan je de AI Act in het originele format lezen en hier de Nederlandse versie.

Daarnaast vind je hier een gedetaileerde AI Act gids, opgesteld door het ministerie van Economische zaken. Hierin wordt iedere deadline tot in detail toegelicht.

Wil je voorgaande blogs teruglezen? Lees hier het eerste deel over de AI Act in klantcontact en hier deel 2 over AI-kwaliteitsmonitoring.

Bijgewerkt op 14 mei 2026. Op 7 mei 2026 is een akkoord bereikt over aanpassingen aan de EU AI Act. De transparantieplicht voor chatbots per 2 augustus 2026 is ongewijzigd. Chatbots die als hoog-risico worden geclassificeerd vallen onder de deadline van 2 december 2027.

AI Act en transparantie bij chatbots

Steeds meer organisaties zetten AI-gestuurde chatbots in om klantvragen te beantwoorden. Denk aan bots die met klanten chatten op je website of automatisch gesprekken voeren. Vaak krijgen klanten daarbij niet duidelijk te horen dat ze met een AI praten, laat staan wat het systeem met hun input doet. Dat is precies waar de AI Act ingrijpt.

Wat vraagt deze wetswijziging van organisaties die deze tools inzetten? Wat valt onder beperkt risico AI en waarom moet je nu al nadenken over transparantie, ook al tikt de wet nog niet officieel?

Wat is een chatbot volgens de EU AI Act?

De EU AI Act omschrijft AI-systemen als software die resultaten kan voortbrengen. Denk daarbij aan voorspellingen, adviezen of beslissingen die effect kunnen hebben op fysieke of digitale omgevingen. Jouw chatbot valt onder die definitie zodra het systeem gebruikersinvoer interpreteert en reacties formuleert met technieken als machine learning, natuurlijke taalverwerking of generatieve AI-modellen.

In eerdere edities hebben we de risicocategorieën kort benoemd. Wegens het specifieke topic van deze week lichten we het beperkt risico nog eens kort toe. Chatbots, voicebots en soortgelijke toepassingen vallen volgens de AI Act onder beperkt risico AI. Dat betekent dat het gebruik niet verboden is en je niet hoeft te voldoen aan de zware eisen die gelden voor hoog-risico zoals AI zoals bij kwaliteitsmonitoring.

Daarentegen gelden er wel verplichtingen, met name op het gebied van transparantie. De meeste chatbots worden ingedeeld als AI met beperkt risico. Dat betekent dat er vooral transparantieverplichtingen gelden, zonder dat je een zwaar traject van uitgebreide goedkeuringsprocedures hoeft te doorlopen.

Je chatbot kan als hoog risico worden aangemerkt wanneer deze invloed heeft op beslissingen over:

  • Kredietverlening of acceptatie voor verzekeringen;

  • Werk, werving of personeelsaansturing;

  • Toegang tot essentiële voorzieningen of diensten;

  • Taken binnen rechtshandhaving.

Generatieve chatbots die werken met grote taalmodellen krijgen sinds augustus 2025 te maken met extra verplichtingen, zoals het vastleggen van informatie over trainingsdata en het borgen van auteursrechtelijke naleving.

Voor chatbots die als hoog-risico worden geclassificeerd gelden zwaardere verplichtingen met een latere deadline: 2 december 2027 voor standalone systemen en 2 augustus 2028 voor chatbots geïntegreerd in producten.

Wat moet je nu al regelen?

Wacht niet tot de zomer met het aanpassen van je klantcontactomgeving. De transparantieverplichting geldt per 2 augustus 2026. Pas je systemen aan vóór die datum. Deze transparantieverplichting lijkt simpel, maar raakt meerdere onderdelen van je proces. Van de interface van je chatbot tot je voice scripts en je interne instructies.

Je kunt nu al starten met de volgende acties:

  • Controleer of je huidige chatbot duidelijk communiceert dat het om een AI-systeem gaat. Bijvoorbeeld met een korte tekst zoals: “Ik ben een digitale assistent. Heb je liever contact met een medewerker? Laat het me weten!”;

  • Pas je voice scripts aan bij automatische spraakherkenning, zodat het voor de beller helder is dat er geen menselijke medewerker aan de lijn zit;

  • Evalueer of je op cruciale momenten (zoals bij klachten of gevoelige vragen) altijd een menselijke fallback aanbiedt;

  • Leg vast welke afdeling binnen jouw organisatie verantwoordelijk is voor deze transparantie.

Waarom nu beginnen?

De verplichtingen voor beperkt risico AI zijn relatief licht, maar niet vrijblijvend. De transparantie-eis is wettelijk verankerd in Artikel 50 van de AI Act en wordt gehandhaafd zodra de wet van kracht is. De transparantieplicht treedt in werking per 2 augustus 2026.

Zorg dat je systemen en processen op tijd aangepast zijn, zodat je op dag één voldoet. Bovendien: duidelijke communicatie over AI helpt ook om klantverwachtingen te managen en vertrouwen te versterken.

Conclusie

Kijk vandaag nog naar wat jouw chatbots precies doen. Ondersteunen ze alleen het klantcontact? Zorg dan dat duidelijk is dat klanten met AI praten en dat ze kunnen doorschakelen naar een medewerker.

Gaan ze een stap verder en beïnvloeden ze beslissingen? Dan moet je toetsen of zwaardere eisen gelden. Breng je toepassingen in kaart, regel je transparantie en leg verantwoordelijkheden vast. Zo ben je voorbereid voordat de handhaving echt begint.

In het volgende en laatste deel van deze reeks kijken we vooruit: wat moet je in zijn totaliteit regelen om straks compliant te zijn? Benieuwd naar de complete Act? Hier kan je de AI Act in het originele format lezen en hier de Nederlandse versie.

Daarnaast vind je hier een gedetaileerde AI Act gids, opgesteld door het ministerie van Economische zaken. Hierin wordt iedere deadline tot in detail toegelicht.

Wil je voorgaande blogs teruglezen? Lees hier het eerste deel over de AI Act in klantcontact en hier deel 2 over AI-kwaliteitsmonitoring.